In many parts of Karnali, menstruation is surrounded by myths and restrictions. Practices like Chaupadi, where women are forced to stay away from home during their periods, still exist in some communities. But in the remote valleys of Mugu Pulu, things are different.
Mengdi lama explains that in her community, there is no Chaupadi. “We don’t stay outside, we can touch others, eat normal food, and even enter temples during our periods; there is no such restriction in our culture,” she says. “Menstruation is natural. Taking care of yourself is important, and nothing bad will happen if you do.” Her words are simple but powerful, challenging long-held myths and inspiring other women to think differently about their bodies.
Her journey to change menstrual hygiene began with a simple question: Can women in our village make their own sanitary pads? Before attending SUSWA’s Dignified Menstruation Management and Sanitary Pad making training, she didn’t even know it was possible. “I thought sanitary pads were something you buy from the market, something we cannot afford or reach,” she recalls. Her curiosity drove her to join the training, which was more than just learning; it was life-changing. Before in Pulu, women struggled to stay clean during their menstruation. Cleaning yourself in freezing water was almost impossible in the harsh winters of Mugu. “It was torture,” she remembers, shivering as she recounts the early mornings spent washing in icy water. Even though everyone knew hygiene was important, the lack of access to water and extreme cold made it very difficult to follow proper menstrual practices.
Mengdi learned to make eco-friendly, safe, and affordable sanitary pads from locally available materials. She practiced tirelessly at home, starting with old cloth and gradually mastering the technique. But the training was more than just pad-making. She learned why menstrual hygiene is crucial for women’s health, understanding that using clean pads and changing them regularly prevents infections, rashes, and other complications. She realized that pads must be changed every few hours, as prolonged use can cause discomfort and irritation, and that proper washing, drying, and hand hygiene are essential, even in harsh winter conditions.
Empowered by her new knowledge and skills, Mengdi began making pads for herself and soon started sharing her expertise with other women in the community. The pads she produced were durable, comfortable, and environmentally friendly, providing a solution in areas where proper waste disposal is difficult. Her efforts didn’t stop at production—she also taught other women both the craft of making pads and the importance of menstrual hygiene. Today, most women in her community prefer using these homemade pads. “We are grateful to SUSWA for bringing this training to us. It was also surprising and encouraging to see men openly talking about menstruation, it made a big difference for all of us,” she says.
This is Mengdi’s story, and her journey reminds us all: empowerment starts with curiosity, grows with learning, and multiplies when shared.
तालिमबाट रूपान्तरणसम्म: मुगुमा महिनावारी स्वच्छता व्यवस्थापन
कर्नालीका धेरै भागहरूमा महिनावारीलाई मिथक र प्रतिबन्धले घेरेको हुन्छ। चौपडी जस्ता अभ्यासहरू अझै केही समुदायमा जारी छन्, जसमा महिलाहरू आफ्नो महिनावारीको समयमा घरबाट टाढा बस्न बाध्य हुन्छन्। तर मुगु पुलुका टाढा गाउँहरूमा अवस्था फरक छ।
मेङ्दी लामा बताउँछिन् कि उनको समुदायमा चौपडी छैन। “हामी बाहिर बस्दैनौं, अरूलाई छोइ पनि सक्छौं, सामान्य खाना खान सक्छौं, र मन्दिरमा पनि प्रवेश गर्न सक्छौं; हाम्रो संस्कृतिमा यस्तो प्रतिबन्ध छैन,” उनी भन्छिन्। “महिनावारी प्राकृतिक हो। आफैँको ख्याल राख्नु महत्त्वपूर्ण छ, र यदि तपाईंले ध्यान राख्नुभयो भने कुनै नराम्रो हुँदैन।” उनका यी साधारण तर शक्तिशाली शब्दहरूले पुराना मिथकलाई चुनौती दिन्छन् र अन्य महिलालाई आफ्नो शरीरबारे फरक दृष्टिकोण राख्न प्रेरित गर्छन्।
महिनावारी स्वच्छताको परिवर्तन यात्रा उनीसँग एउटा साधारण प्रश्नबाट सुरु भयो: के हाम्रो गाउँकी महिलाहरू आफ्नै सेनिटरी प्याड बनाउन सक्छन्? SUSWA को गरिमामय महिनावारी व्यवस्थापन र सेनिटरी प्याड बनाउने तालिम अघि उनीलाई यो सम्भव हुने विश्वास थिएन। “मलाई लाग्थ्यो प्याड त बजारबाट किनेर मात्र ल्याउन सकिन्छ, जुन हामीले किन्न सक्दैनौं वा पुग्न सक्दैनौं,” उनी सम्झिन्छिन्। उनको जिज्ञासाले उनलाई तालिममा सामेल गरायो, जुन केवल सिकाइ मात्र थिएन; यो जीवन परिवर्तन गर्ने अनुभव बन्यो।
पहिले पुलुमा महिलाहरूलाई महिनावारीको समयमा सफा रहन गाह्रो हुन्थ्यो। जाडो महिनाहरूमा चिसो पानीमा सफा हुनु लगभग असम्भव थियो। “त्यो त पीडा जस्तै थियो,” उनी सम्झिन्छिन्, चिसो पानीमा बिहान सबेरै सफा गर्दा कत्तिको कठिन हुन्थ्यो भन्ने सम्झँदै। सबैले स्वच्छता महत्त्वपूर्ण भएको जान्दथे तर पानीको पहुँचको कमी र चरम जाडोले उचित महिनावारी अभ्यास पालन गर्न निकै कठिन बनाएको थियो।
मेङ्दीले स्थानीय उपलब्ध सामग्रीबाट वातावरणमैत्री, सुरक्षित र किफायती सेनिटरी प्याड बनाउन सिकिन्। उनले घरमा अभ्यास गर्न थालिन्, पुरानो कपडाबाट सुरु गरी बिस्तारै प्रविधि राम्रोसँग आर्जिन्। तर तालिम केवल प्याड बनाउने मात्रै थिएन। उनले महिनावारी स्वच्छता महिलाको स्वास्थ्यका लागि किन महत्त्वपूर्ण छ भन्ने कुरा पनि सिकिन्। सफा प्याड प्रयोग गर्नु र नियमित रूपमा परिवर्तन गर्नु संक्रमण, र्याश र अन्य जटिलताबाट बचाउन आवश्यक छ भन्ने कुरा उनले बुझिन्। प्याडलाई प्रत्येक केही घण्टामा परिवर्तन गर्नुपर्छ, लामो समय प्रयोग गर्दा असहजता र चिलाउने समस्या आउँछ, र जाडो मौसममा पनि सही धुने, सुकाउने र हातधुने अभ्यास आवश्यक छ भन्ने कुरा उनी बुझिन्।
नयाँ ज्ञान र सीपले सशक्त बनेकी मेङ्दीले पहिले आफ्नै लागि प्याड बनाउन थालिन् र छिट्टै अन्य महिलालाई पनि सिकाउन थालिन्। उनका द्वारा बनाइएका प्याड टिकाउ, आरामदायी र वातावरणमैत्री थिए, जहाँ फोहोर व्यवस्थापन गाह्रो छ त्यहाँ समाधान प्रदान गरे। उनका प्रयास केवल उत्पादनमै सीमित भएनन्—उनी अन्य महिलालाई प्याड बनाउने कला र महिनावारी स्वच्छताको महत्त्व सिकाइन्। आज उनका समुदायका अधिकांश महिलाहरू यी घरेलु प्याड प्रयोग गर्न प्राथमिकता दिन्छन्। “हामी SUSWA लाई धन्यबाद दिन्छौं यो तालिम हामीसम्म ल्याएकोमा। पुरुषहरू पनि महिनावारीबारे खुलेर कुरा गर्दै देख्दा आश्चर्य र उत्साह दुवै भयो, जसले हामी सबैलाई ठूलो फरक पारेको छ,” उनी भन्छिन्।
यो मेङ्दीको कथा हो, र उनको यात्रा हामी सबैलाई सम्झाउँछ: सशक्तिकरण जिज्ञासाबाट सुरु हुन्छ, सिकाइसँग बढ्छ, र बाँड्दा गुणा हुन्छ।
